Çizen: Dino Attanasio, Yazan: Carlo Triberti
Çeviri: SToktan
Ambrogio e Gino, "Mistero a Milano"
Corriere dei Piccoli, #39/26.09.1965-#5/30.01.1966
Ambroise et Gino, "Mystère à Milan"
Tintin Journal Belçika #36-45/1966
Tintin Journal Fransa #939-948/1966
Fransa-Belçika çizgiroman tarihine damgasını vuran İtalyan.
23 Haziran 1946’da İtalya ve Belçika, bir anlaşma imzaladılar. Bu anlaşmaya göre, savaştan diz çökmüş bir halde çıkan, çok yüksek bir işsizlik oranıyla karşı karşıya kalan ve şehirleri, fabrikaları ile altyapısı tahrip olmuş olan İtalya, Belçika'ya haftalık 2.000 işçi göndermeyi taahhüt etti. Buna karşılık Belçika ise İtalya'ya her 1.000 İtalyan işçi başına aylık 2.500 ton kömür sağlamayı kabul etti. İlk yıl yaklaşık 63.000 İtalyan yola çıktı ve on yıl boyunca her yıl on binlerce kişi İtalya Yarımadası’ndan ayrılıp Valonya’ya yerleşti.
Alpleri aşarak şanslarını denemeye giden bu çok sayıdaki yurttaşımızdan çok azı, toprağın derinliklerinde kazı yapmaktan kurtulabildi. Örneğin, içlerinden biri çizimci olmak için göç etti; Fransızca yayıncılar için doğrudan çalışan ilk İtalyan oldu ve bande dessinée’nin en önemli çizerlerinden biri haline geldi. Adı Edoardo Attanasio, ancak her zaman Dino olarak imza attı. Bugün yüz yaşını dolduruyor; Fransız-Belçika çizgi romanının gerçek bir yaşayan efsanesi. [...]
Brüksel’de o dönemin en önde gelen Fransızca yazan yazarlarla tanıştı, onların dostu, meslektaşı ve iş arkadaşı oldu; ayrıca Tente dergisinin temel direklerinden biri haline geldi. Çizgiroman dünyasının en başarılı macera karakterlerinden biri olan Bob Morane’i yarattı ve küçük İtalyan göçmen Spaghetti karakterini icat ederek, hem kendi durumunu hem de Belçikalılar tarafından aşağılayıcı bir şekilde “makaronì” olarak adlandırılan on binlerce vatandaşının durumunu okuyucularla esprili bir şekilde paylaştı. Bu seriyi sekiz yıl boyunca Goscinny yazdı; iki ila dört sayfa uzunluğunda yirmi bir kısa “deneme” bölümü ve on beş uzun öykü kaleme aldı. Yoğun iş yükü nedeniyle 1965 yılında senaryo işini Attanasio’ya devretti.
Sinyor Spagetti, 1978 yılına kadar Tenten dergisinde yayınlandı ve ardından 1992 yılına kadar başka yayınevlerinde devam etti. Fransızca olarak yayınlanan ve kitapçılarda satılan albümlerin sayısı yirmiye yakındır. Seri, Flandra ve Hollanda’da da her zaman büyük bir hayran kitlesine sahip olmuştur. Oysa İtalya’da, yaratıcılarının yüksek profilli olmasına rağmen, bugüne kadar bu karakterin tek bir sayfası bile çevrilmemiştir. [...]
1964 yılında, anne babasını ziyaret etmek için Milano’ya yaptığı bir seyahatten yararlanarak Corriere della Sera’nın yazı işleri bürosuna gitti. “Sadece arkadaşlarıma selam vermek istemiştim, ama sekreter bana bunun mümkün olmadığını, randevu almam gerektiğini söyledi. Ben de biraz üzgün ve kırgın bir şekilde oradan ayrıldım. Ancak bazı editörler, çok utanmış bir şekilde peşimden koştular ve uzun süredir benimle iletişime geçmeye çalıştıklarını söylediler. Bir süre sonra, Carlo Triberti ve Giancarlo Francesconi [sırasıyla gazetenin genel müdürü ve baş editörü] binbir ihtiyatla benden kendileri için çalışmamı istemek üzere Belçika’ya kadar geldiler. Bu olay beni gururlandırdı.”
Bu buluşmanın ilk sonucu, Triberti’nin kendi kaleminden çıkan “Ambrogio ve Gino” dizisiydi. İlk bölüm olan “Mistero a Milano”, Eylül 1965 ile ertesi yılın Ocak ayı arasında tefrika halinde yayınlandı; bunu 1968 yılına kadar beş bölüm daha izledi. Kahramanlar, Milano’lu iki tesisatçı (adlarından da anlaşıldığı üzere), baba ve oğul; istemeden de olsa, o dönemin günlük yaşamından ilginç kesitlerle bezeli komik maceralara karışıyorlar. Örneğin ilk hikayede, ikili, yaşadıkları sosyal konutun yeni sahibi ile karşı karşıya gelir; bu şahıs, binayı yıkmak için tüm kiracıları tahliye etmek istemektedir. Onların yanında ise tipik Milano lehçesiyle konuşan bir kapıcı ve belirgin bir bölgesel aksanla konuşan Sicilya’dan gelen bir göçmen aile yer almaktadır.
Attanasio, çizimlerini teslim etmek için yaklaşık ayda bir kez düzenli olarak Milano’ya dönüyordu; bu durumdan büyük memnuniyet duyuyordu çünkü uzun zamandır görmediği dostlarını yeniden görme ve özellikle de çalışmalarını memleketinde yayınlama imkânı buluyordu. Ancak *Ambrogio e Gino*, *Corriere della Sera* ile *Le Lombard* arasındaki ilişkiler açısından da önemli bir ilk oldu; zira bu eser, hem Fransızca hem de Felemenkçe baskılarında Tenten dergisinde yayınlandı. Haftalık derginin okurlarının sevgisi o kadar güçlüydü ki, Belçikalı yayıncının yalnızca kendisi için özel olarak üretilen çizgi romanları yayınlama konusundaki örtülü kuralını alt üst etti. [...]
Alberto Brambilla /8 Mayıs 2025 (kısaltılmış olarak.)
Edoardo "Dino" Attanasio, Bu makalenin yayınlanmasından 8 ay sonra, bu yıl 100 yaşındayken hayata veda etti. (8 Mayıs 1925 – 17 Ocak 2026)
