"Roman photo" l'Echo des Savanes #2 (01/01/1973)
Claire Bretecher, Mandryka, Marcel Gotlib
Çeviren: SToktan
20 Ekim 2025 Pazartesi
Claire Bretécher (1973, 77)
13 Şubat 2020 Perşembe
Red Kity - Claire Bretécher

Claire Bretécher, 17 Nisan 1940 - 10 Şubat 2020
Asi kız "Agrippine" ve "Frustrés" (Sinirli)'nin anası pazartesi günü 79 yaşında öldü.
Gerçek bir sosyolog bakışı
Enki Bilal
1970'lerde Bretécher'in direklerinden biri olduğu Pilote dergisinde başlayan ortak tarihlerini hatırlıyor Bilal. "Ben genç bir çocuktum. Goscinny, Gotlib ama aynı zamanda Claire Bretécher tarafından çok etkilendim. O alaycı, biraz soğuk mizahı ile sıklıkla sınırda idi. Onun acımasız, küçük dudak bükmelerinden çok korkardık. Ama bu bir savunmaydı. Bu fazla erkeksi dünyadaki tek kadındı. Gerçekten çok güzeldi, bütün Pilote çizerleri ona aşıktı."
Aşık, ama aynı zamanda hayran.
"Çizgiroman ve kendine özgü mizah tarzı ile o bir öncü idi. Ama bunun gerisinde gerçek bir sosyolog bakışı yatıyordu. Ve çizgiromanlarda bugün görebildiğimizden çok daha belirgin bir feminizm."
Bu dünya hakkında adil fakat hayal kırıklığına uğramış bir bakış
Philippe Druillet
"Claire, çizgi roman tarihinde, o bir anıt, bir dâhî, bir kurucu. Kendini koruma eğiliminde olduğu doğrudur. Ancak yetenek, güzellik ve mizah üzerine odaklandığınızda, bu bazen zorunludur... aynı zamanda bu dünya hakkında adil ve hayal kırıklığına uğramış bir bakışa sahip bir savaşçıydı o. Zamanlarının bir görüntüsü olan insanlar vardır. Claire de onlardan biriydi. Daha sonra araştırmacılar o döneme dair bir fikir edinmek isterlerse, Bretécher'i daha iyi okumalıdırlar. Ama derinlerde, o, her şeyden önce, benim için, sevdiğim olağanüstü bir insan olarak kalacak."
İdolüm ve bana her zaman ilham veren bir model
Catherine Meurisse
"Bir arkadaş aracılığıyla Les Frustrés'yi keşfettim. Sonra, Drôles de femmes (Komik kadınlar) kitabını hazırlarken Montmartre'deki atölyesinde bir kez biraraya geldik. O hiç bir şey umurumda değil izlenimini veren somurtkan küçük suratıyla idi... ama inanılmaz derecede komikti! Bir mutluluk anıydı."... "Onun yaratıcılığı, ruhu, kaba ve küstah çizgisi ama aynı zamanda olağanüstü keskinliği. sahte umursamazlık ifadesiyle ve dokunmama tarzıyla, zamanıyla ilgili her şeyi anlamıştı: ebeveynler, gençler, yaralar"... “Selülit” veya “Agrippine” ile Claire Bretécher, kadınlara çizgiromanlarda başka bir vizyon getiren ilklerden biriydi ama kendisine feminist demeyi reddetti, militanlığı reddetti. Bu diğer olası yolu seviyorum. O da belki Bretécher'in gücüdür: görmeyi sağladı ama ders vermeden."
*11 Şubat 2020 tarihli Le Parisien'den aktarılmıştır.
Mekân'da Claire:
[ YETİM FERNAND ] [ KAZAZEDELER ] [ 2 ADET ] [ TADIMLIK ] [ KAZAZEDELER ]
*Red Kity başlığı talihsiz bir rastlantı ile 20 gün önce yayın tarihi bu güne planlanmış olarak hazırlanmıştı. Üzücü haberi dün eklemek zorunda kaldım, bir de vefat etiketi ile birlikte.
13 Ocak 2020 Pazartesi
6 Mayıs 2019 Pazartesi
Nihayet! ▼
"Les Naufragés"
Yazan: Raoul Cauvin
Çizen: Claire Bretécher
Çeviren: SToktan
Journal de Spirou #1581/1968 - #1744/1971, Glenat 1976
2017'nin Aralık sonunda başladığımız tefrika çeviriyi tamamlamış bulunuyoruz. Hikâyenin sonunu artık kitaptan okursunuz. Bence hak ettiği ilgiyi görememiş bu şeker gibi mizahın ve onu olağanüstü taşıyan çizgilerin yaratıcıları o yıl (1968), Belçikalı Cauvin 30, Fransalı Bretécher 28 yaşlarında genç sanatçılardı. Belki de yalnız bu yüzden fazla dikkat çekmediğini düşünmek mümkün. Fransızca baskıları dışında kitap olarak bir tek S/B Felemenkçe çevirisine rastlıyoruz. Bunun dışında İspanyol Strong ve Senda del Comic'de de kısmen tefrika edilmiş bölümleri var. Tabii artık bir de 'kapı gibi' Türkçesi mevcut, gayrıresmî olsa da. Çevirmekten aldığım keyif bir tarafa, Spiru'daki yayından derlediğim sayfalarda bir adet sıralama karışıklığını ortaya çıkarıp düzelttikten ve 5~6 renksiz sayfayı da renklendirdikten sonra hava atmaya biraz hakkım var sanıyorum.

"Raoul Cauvin'in ilk 'gerçek' çizgiromanı! Ve Claire Bretécher ile ortak imzalı! Gemi kazasıyla başlayan bir kariyerin yalnızca Cauvin'i ve Bretécher'i batırabileceğini düşünebilen kimilerine karşı cevapları şöyle oldu: "Onlar batmazlar!"
1968 sonunda kısa ve hızlı bir dalıştan sonra 1971'e kadar denizci Adıherneyse, Komutanı ve diğer gemi mürettebatının ayakları neredeyse hiç kurumadı..."






































