Mr. Mamoulian taşıyor...

"Moving Things About" Mr. Mamoulian, Brian Bolland / Cheval Noir #11 (1990) Dark Horse / Negative Burn #15 (1994) Caliber Press.

Yeni yıl iptal edildi!

1 / 9

Sayfa 1

2 / 9

Sayfa 2

3 / 9

Sayfa 3

4 / 9

Sayfa 4

5 / 9

Sayfa 5

6 / 9

Sayfa 6

7 / 9

Sayfa 7

8 / 9

Sayfa 8

9 / 9

Sayfa 9

❮ ❯

New Year Is Cancelled (S&B) / Judge Dredd 2000 AD and Tornado #146, IPC (5 Ocak 1980)
Brain Child a.k.a. New Year Is Cancelled (Renkli) / Judge Dredd #29, Eagle Comics (Mart 1986)
Yazan: John Wagner (John Howard olarak) / Çizen: Brendan McCarthy / Renklendiren: John M. Burns (Brain Child) / Kapaklar: Brian Bolland / Çeviri: SToktan

Olay paketleri, İki tür yer, Yıldızların Sireni veya Uzay yollarının Gümüş Süveter'i Zirk

1 / 10

Sayfa 1

2 / 10

Sayfa 2

3 / 10

Sayfa 3

4 / 10

Sayfa 4

5 / 10

Sayfa 5

6 / 10

Sayfa 6

7 / 10

Sayfa 7

8 / 10

Sayfa 8

9 / 10

Sayfa 9

10 / 10

Sayfa 10

❮ ❯

"Zirk, Silver Sweater of the Spaceways" (Zirk, uzay yollarının Gümüş Süveteri) / – Warrior #3, 1982 (S&B, orijinal baskı) – Axel Pressbutton #1; Eclipse, 1984 (Renkli)
"Siren of the Stars" (Yıldızların Sireni) / – The A1 True Life Bikini Confidential V1, 1990 (S&B) – Heavy Metal Magazine #v16#2, 1992 (S&B) / Yazan: Steve Moore (Pedro Henry olarak), Çizen: Brian Bolland / Çeviri, düzenleme: SToktan
"Parcels of Events" (Olay paketleri), "Two Kind of Places" (İki tür yer) / Yazan, çizen: Brian Bolland / Çeviri, düzenleme: SToktan / – The A1 True Life Bikini Confidential V1, 1990 (S&B)

Bu gönderide vurgulanan kısa öykü, 1980'lerden kalma bir Eclipse Comics serisi olan Axel Pressbutton'ın bir eşlikçisi, desteğidir. Çizgiroman, Eclipse gibi yayıncılar tarafından yayınlanan yaratıcı odaklı kaliteli hikâyeler ve sanat dalgası sırasında çıktı. Bu özel hikâye, İngiliz çizgi roman yazarı Steve Moore tarafından Pedro Henry takma adı altında yazılmıştı. 2000 AD antolojilerine önemli katkılarda bulunan Steve Moore, İngiltere'de zaten popülerdi. (Bu arada, Alan Moore ile arasında hiçbir ilişki yoktur.)

Zirk, Axel Pressbutton'ın bilimkurgusal evreninde bir karakterdir. İğrenç doğasına rağmen, onunla temasa geçen hemen her şeyi tahrik etme konusunda inanılmaz bir yeteneğe sahip olan cinsiyetsiz, sümüksü bir sekskolik yaratıktır. Bu kısa hikâye tamamen saçma olsa bile biz Bolland'ın çizgisini seviyoruz, bu yüzden onu izleme zevkiniz için hem renkli hem de siyah-beyaz hâliyle paylaşıyorum.

Bir Zirk yapmak için gerekli malzeme: bir gazete, duvar kağıdı yapıştırıcı, bir balon, bir yumurta kutusu, bir fırça ve biraz Polyfilla (esnek dolgu maddesi).
1. Önce balonu şişirin. Ardından gazeteyi küçük parçalara ayırın ve yapıştırıcıya batırın, Balonu bunlarla kaplayın ve birkaç katman oluşturun.
2. Zirk'in bacaklarını yapmak için, bir yumurta kutusundan dört parça kesin ve bunları biraz daha yapıştırıcıyla ıslatılmış kağıtla gövdeye yapıştırın, Pürüzsüz bir birleşme elde edene kadar parçaları yapıştırmaya devam edin.
3. Balona artık gerek kalmaz, bu yüzden bir iğne ile patlatın. Ardından, bir tabak ince Polyfilla karıştırın ve Zirk'in üzerine yayın. Yüzeyi mümkün olduğunca pürüzsüz hale getirmeye çalışın. Küçük kanatları ve ayak tırnaklarını kâğıttan kesin, ardından hâlâ nemli Polyfilla'ya yapıştırın. Kurumaya bırakın.
4. Şimdi Zirk'i gümüş veya istediğiniz başka bir mide bulandırıcı renge boyayın. Gerçekçi ter parlaklığı için, bitmiş modelin üzerine kuruyan şeffaf verniğin katı boncuklarını damlatın, Son olarak Zirk'i kadınlardan ve etraftaki uzun ıvır zıvır nesnelerden uzak, güvenli ve karanlık bir yerde saklayın.

Prenses ve Kurbağa - Bolland

"The Princess and the Frog" Heartthrobs #1 / (1999) Vertigo, DC Comics.
Yazan, resimleyen: Brian BOLLAND.
Heartthrobs kapak resminden yukarıdaki alıntı: Bruce TIMM.

'Kafes' ve düşündürdükleri

19. yüzyılın bilimsel/keşifci/maceracı ruhunu koklamamış ve büyüsüne kapılmamış kimse pek yoktur. Bilinmeyenin göbeğine dalma hazzı ve kimi zaman gizemci hattâ doğaüstücü dürtülerin de beslediği bu serüvenci ruh, pozitif bilimlerin henüz ülkücü bir yönelimle ama aynı zamanda palazlanan vahşi kapitalizmin yeni kaynak ve pazar arayışlarına (çoğunlukla) farkına varmadan öncü olan yeni yollar açmıştı (Avrupalılar tarafından) bilinenin ötesindeki dünyaya.

Brian Bolland da o oryantalist ruhun bir yansımasını kuvvetli biçimde vurguladığı kısa, hattâ bir girizgâh görünümlü hikâyesi ve buna ilaveten tek sayfalık Mr. Maloulian bakışıyla konuyu bu boyutuyla tartışmak istiyor.

Aslında Türkistan Türkçesinde "kapas" kapalı, basık, boğucu anlamına geliyor. Kafes ise "kapasa". Hikâyedeki "Taklamakan, Lop Nor (Lop Nur), Urumçi" gibi yer adlarına kısmen aşina olsak da, okuma sonrası insanda araştırma isteği uyandırıyorlar. Özellikle de herhalde çoğumuz için bir 'bilinmeyen' olan ve hikâyedeki yolculuğun hedef noktası olan "Lop Nur" (şu anda sadece tuzla) aşağıda göreceğiniz gibi üzerine odaklanmayı gerekli kılıyor.

Lop Nur tuzlaları, Çin'in Sincan-Uygur özerk bölgesinde, batısı Taklamakan çölü, kuzeyinde ise Kuruk Dagh (kuru dağ) arasındaki bir zamanlar Eski adıyla "Gezen" Göl, Lop Nur gölü (Hattâ daha eskisinde 'denizi') bulunan bölgededir.

Bugün bu eski tuz gölünden geri kalan, kavisli şekiller hâlinde gözlenebilen tuz kaplı göl yatağı.

Yağmur suyu verimi ve buharlaşma arasındaki dengeye bağlı olarak, Lop Nur, boyut ve konum bakımından büyük ölçüde değiştiği için "The Wandering Lake" (Gezen göl) adıyla anılırdı. 1950'lerde, göl 2.000 km2 alana sahipti.

Ancak, iklim değişikliği ve su kaynaklarının tarım amaçlı olarak insan tarafından sömürülmesi ve özellikle de sulama çalışmaları ve bunun için gölü besleyen Tarim nehrinde oluşturulan su depolama ünitelerinin tamamlanması sonucunda göl ancak 1970 yılına kadar varlığını sürdürebilmişti. Daha sonrasında ise, orası artık bir tuz çölü. Denizden göle, gölden çöle...

2000'lerin başında Avrupa Uzay Ajansı (ESA) uydu enstrümanlarıyla göl yatağındaki 10x20km boyutlarındaki tuzlalar ve tuz arıtma tesisi görüntülenmişti. Günümüzde ise internet harita servisleri üzerinde bölgeyi rahatça gözlemlemek mümkün. Dev tavaların mavi rengi, yakından bakıldığında net şekilde farkedileceği gibi, suyun varlığına işaret ediyor. Bundan da 'ıslak madencilik' tekniğiyle tuz kayalarını çözerek rafine tuz elde edildiği söylenebilmekte. Kimi kaynaklarda yapının potas gübre üretim tesisi olduğu iddiası yer alıyor fakat bu bana pek ikna edici gelmedi.

Bahtı kara Lop Nur'un başına gelenler bununla da bitmiyor. 1964-1996 yılları arasında bölge bir nükleer deneme merkezi olarak da kullanılmış. KH-4A Corona uydu fotografları (bombadan önce ve sonra) örneğinde görülebileceği gibi, bu dönemde sahada 45 yeraltı ve atmosferik nükleer test gerçekleştirilmiş. "596" kod adlı ilk Çin nükleer bombası 1964'de Lop Nur'da denenmiş. Çin ilk termonükleer denemeyi de 1968'de orada gerçekleştirmişti.

Görüldüğü üzere, Çin havzayı önce kurutmuş, sonra bombalayıp kalan canlı yaşama da son vermiş, ardından da tuz mu, potas mı her ne varsa cansız kaynakları alıp götürüyor. Eti, sütü, derisi, kemiği derken geri hiçbir şey bırakmamacasına sömürmenin mükemmel örneği.

Bağlanmak - Bolland

Ünlü İngiliz sanatçı Brian Bolland, yarı-otobiyografik mizahî bandı Mr. Mamoulian'ı ilk olarak underground magazin Escape'de yayınlamıştı (tesbit edebildiğim kadarıyla 1987). Daha sonra dizi Cheval Noir ve Negative Burn antolojilerinin sayılarında devam etti.

Geçen gün karıştırdığım bir Cheval Noir'daki birbiriyle bağlantılı iki bandı özellikle dikkat çekici buldum. İlk panel metninde de bahsedildiği gibi Man Ray'ın 1930 tarihli "Nu attaché" (bağlı çıplak ya da tersi) adlı fotografından yola çıkılarak çizilmiş bu iki sayfada Bay Mamulyan derinlere inmeye ve kimi klişe kavramlar üzerinde tartışmaya çalışıyor ama bakın neler oluyor...

 

Hazır elim deymişken, sanatçının Mr. Mamoulian bandlarını da derlediği "Bolland Strips" adlı kitabının ilgili bölümdeki sunum yazısını çevirmek hoş ve bilgilendirici olabilir diye düşündüm; 

" Mr. Mamoulian / Giriş 

Uzunca bir süredir Mr. Mamoulian okumadım ve şimdi başlamaya da niyetim yok. Bu sizin işiniz! 

Hatırlayabildiğim kadarıyla, çalışmak için çizecek bir şeyler bulmakta zorlanıyordum o sıralar ve aklımın loş girintilerinde, hayâl meyâl hatırlayabiliyordum bir zamanlar aslında oturup bir parça kâğıda çizmekten ne kadar zevk aldığımı. Bir sayfa çizgiroman çizmenin bir dosta mektup yazmak kadar kolay olması gerektiğini söylemişti biri. Ben de tam öyle yaptım. Bir parça kâğıt aldım ve aklıma her ne gelirse çizdim. Kendimi şaşırtmaya çalıştım. Yanlış bir şey yaptıysam eğer, onun sadece orada kalması gerekirdi. Mamoulian çok iyi değil ancak demek istediğim de bu.

Ben gerçekten *Bert Breathed olmak istedim aslında. Bloom County'sini severim ama espri benim güçlü noktam değildir. Ben her yönde cesaretle ilerleyecek bir şey istedim. Her yarım yamalak fikrimle ilgili ve şimdiye kadar ilgilendiğim her şey hakkında olmasını istedim. Benim/Mr. Mamoulian'ın sevdiği müzik hakkında. Çin'deki infazlar (yine bu kitapta bir yerlerde görebilirsiniz) ilk defa burada yayınlandı. Her nasılsa kontrolden çıktı. Hepsi biraz bulanık artık. Karakterler kendi başlarına bir hayat sürdürebilir gibi görünüyor... Ne demek istediğimi anladınız mı?

Londra'nın Covent Garden'ında, küçük bir arka sokakta, eskiden bir "Arnavut Dükkanı" vardı. Bir keresinde onların giydikleri beyaz keçe bir fes ve küçük bir çift başlı kartal iğne satın almıştım oradan. Gece geç saatlere kadar çalıştığım bir sırada, kendimi iyice zıvanadan çıkmış Tiran Radyosunu dinlerken buldum. Gitgide daha çok bulanıklaşıyor. Uykusuzluk. Bir şekilde ben Mr. Mamoulian'dım ve başka birisi bütün bunları yazıyor, çiziyordu. Bana Arnavut ve adının da Alban Skandabeg olduğunu söylemişti. Pek o kadar emin değilim bundan. Kavrayışı hepten yanlıştı. Sanırım ismi uydurmaydı ve hiç bir şekilde de oralı değildi. Ama bana bu sayfaları göndermeyi sürdürdü. Ben de onları kendi adıma imzalamak ve benimmiş gibi satmak zorunda kaldım. Aksi halde yayınlanmaları mümkün olmazdı. Başka seçeneğim yoktu. Yaşlı annemi rehine olarak tutuyordu yani. Gönderme zamanı geldiğinde bunu ona söyledim ve her nasılsa bir yolunu bulup sayfaları bana bir şekilde ulaştırdı. Bazen gizli yerlere bıraktı onları. Hiç hatırlamıyorum.

Ama iş yığılıyor. (Cümleye asla bağlaçla başlama. Biliyorum!) Tamamı 54 sayfaydı. Yüzüncü sayfada heyecanlı bir sonuca doğru çalıştığını söyledi bana. Bir ya da iki kişi ölecekti. Kim olduğunu söylemedi. Anahtar fildeydi. Ama dediğim gibi, iş yığılıyor. Yığınlar o kadar büyüyordu ki oradan oraya taşımak, kutulara koymak zorunda kalıyordum sayfaları. Yığınlar küçülüyor ve büyüyor ve kendi başlarına bir hayat sürdürebiliyorlar. Ve her nasılsa Mamoulian yapıtlarının 54 sayfası ortadan kayboluveriyor** ve onları görmüş değilim o zamandan beri .

Hayır gerçekten! Uydurmuyorum bunu! "

Brian Bolland 

 * Amerikalı çizer, "Bloom County" adlı bandıyla tanınır.
 ** Mamoulian sayfalarının orijinalleri (muhtemelen yayıncının elindeyken) kaybolmuştur. Bolland kafa bulmuyor yani. (Ç.N.)