Denizcinin Evi - Parkhouse, Ridgway

1984 tarihli İngiliz Warrior Magazin'de yayınlanan ve iki önemli sanatçının ortak ürünü olan bu küçük, duygusal, hattâ melankolik savaş hikâyesini uzun zamandır çevirmek istiyordum ama bir çok soru işareti taşıyordu içerisinde metin. Sonunda hâllolduğunu düşündüğüm bir noktaya getirebildim sanıyorum. Yine de çok emin değilim.

Hikâyenin orijinal adı olan "Home is the Sailor" başlı başına bir muamma, sıkıntılı ve araştırmayı gerektiren bir ifade idi. Ünlü ingiliz yazar Robert Louis Stevenson'ın "Requiem"inde (ağıt) ve kendi isteği üzerine mezar kitâbesinde yer alan sözler birçok yerde değişik biçimlerde yorumlanmış. Ben de "Denizcinin Evi" olarak 'kabul' ettim. Kafa patlatmak isteyenler için şiir de aşağıda;

Robert Louis Stevenson (1850–1894)

15. Requiem

UNDER the wide and starry sky
  Dig the grave and let me lie:
Glad did I live and gladly die,
  And I laid me down with a will.

This be the verse you 'grave for me
  Here he lies where he long'd to be; 
Home is the sailor, home from the sea, 
  And the hunter home from the hill.

[ YÜKSEK ÇÖZÜNÜRLÜKLÜ İNDİREBİLİRSİNİZ ]

Mommy Long Legs & of Montreal

Bayram Şekeri Niyetine

Guitar/Vocals: Lilly M, Melissa K - Bass/Vocals: Leah M - Drums: Cory B
Kapak tasarımı: Tim Root

Originally released by Kindercore Records, 1998
Kevin Barnes / Julian Koster / Bryan Poole
Kapak tasarımı: Tim Root

Aristokratlar İstanbul'da - Castelli & Tacconi

İtalyan sanatçılar Alfredo Castelli ve Ferdinando Tacconi tarafından yaratılan ve 1972'de Il Corriere dei Ragazzi adlı dergide yayınlanmaya başlanan, 18 dile çevrilmiş bu 'kibar hırsızlar' kulübünün hikâyeleri bizde de Milliyet Çocuk'ta yer almıştı bir süre. Ekibin üyeleri daha sonra Martin Mystere'nin bazı hikâyelerinde yan karakterler olarak da görünmüşlerdi. (örnek: Martin Mystere - İmkansızlıklar Dedektifi Sayı 126 "Homunculus", sanırım ilk karşılaşmalarıydı.)

Bu çeviride söz konusu olan hikâye ise, farkedildiği üzere, "İstanbul'a oryantalist bakışlar" etiketi altında yer almakta. Corriere dei Ragazzi'de 1978'de yayınlanan "İstambulda", hakkında kolay bilgi toplanabilecek gibi bir çalışma değildi maalesef. Sonunda kaynağımı İspanya'da, bizde de yayınlanan şu sevimsiz ama memleketince sayısız kitapları basılmış olan "Mortadelo ve Filemon"lardan birinde bulunca fazla bekletmeden sıvadım kolları hemen. Zaman zaman müstehzî bir tebessümle okuyacağınız bu hikâyeyi, ben de aynı ruh hâli içerisinde çevirdim... Çok keyifliydi.

Bu arada hoş bir bağlantı da, Bizde geç de olsa "Nuh'un Gemisi" ismiyle yayınlanabilen 1982 tarihli, Martin amcanın Türkiye macerası "Operazione Arca" ile oldu. Bu hikâyenin yazarı Aristokratlar'ın tamamını da yazmış olan Alfredo Castelli'den başkası değil. Hâl böyle olunca, kimi benzerliklere rastlamamak imkânsız gibiydi zaten. Ülkemiz hakkında yakın tarihten 'aydınlatıcı' bilgilendirmelerin yanı sıra, çizimlere yansıyan bir-iki hoşluk da çıktı karşıma. (Şekilde görüldüğü üzere.) "Turkije Tijareti Bankasi" Mystere'nin türkçe baskısında ''düzeltilmiş'. Castelli'nin söz konusu banka ve gazete ile ilişkileri nedeniyle bu 'kıyağı' yaptığını düşünmek mümkün. :) Bankanın önündeki hamala ise artık başka bir şey demek gerekiyor herhalde. Tacconi'nin Aristokratlardaki çizimini pek beğenmiş olmalı ki, sinyor Ricci aynını Martin Mystere'de yeniden 'değerlendirmiş'.

* Bu arada belirtmeliyim ki, orijinal metindeki türkçe (ya da türkçemsi) ifadeleri ve onların ispanyolca açıklamalarını hiç ellemedim, böyle okuması daha hoş oluyor.

* Tartışmaya açık ve sıkıntı yaratacak epey mevzu olmakla birlikte, çeviride hiç bir tahrifata gitmediğimi zaten tahmin edersiniz. Bunların çoğu zaten oryantalist bakışla ilintili durumlar oluşturduğu için burada da anlatmaya gerek görmüyorum, okumanın ve keşfetmenin tadı kaçmasın diye...

[ KULÜP YOLDA ]

Çaylar, kahveler benden, bir ramazan akşamı keyfini sürmek sizden...

Paul Noth - The New Yorker

Geceyarısı Düşünceleri - Ralph Reese (Güncelleme)

Bir orta sayfa hikâyesi;

Geceyarısı Düşünceleri
"Midnight Muse"

öykü: Michael Cahlin

çizen: Ralph Reese

kaynak: *Devilina, #1 1975 / *Grip of Death, 1983

(İlk 28.06.2012'de paylaşmıştım.)
◄◊►
renklendirme: Teresa Bieri

kaynak: *Reese's Pieces, #1 1985

(Bu güzel hikâyenin yazarı, Michael Cahlin'in izine başka hiç bir yerde ulaşamadım. Sanırım piyasadaki ilk ve tek ürünü bu olmuş.)

Yağmur Şehri - Hiroyasu Ishida

* 'Ayarlar'dan 'kalite'yi yükseltiniz.

Şaka - Ustadan Ustaya

Will "Willy Maltaite" (Tif et Tondu) ustadan, arkadaşı ve meslekdaşı Peyo "Pierre Culliford" (Johan et Pirlouit, Les Schtroumpfs) ustaya ortak lisanlarında bir erotik şeker şaka. :) Sağ alt köşede, imzanın altındaki küçük not ne yazık ki okunamıyor.

Yemek - Al Columbia

Tarçın Jack ve ağaç

Tif ve Tondu, Şok Luvr'da

Tif ve Tondu, 
Şok Luvr'da
(Choc au Louvre)
Kitap 09 / Dupuis / 1966
Çizen; Will, Senaryo; Rosy
Türkçe çeviri ve düzenleme; SToktan

İki kafadar bu sefer de şüpheli bir trafik kazasının şahidi olur ve bununla birlikte, ortaya çıkan soru işaretlerinin karşılıklarını bulmak için harekete geçmek zorunda kalırlar. Tahmin edilebileceği üzere, bu taşın altından da kedi gibi dokuz canlı kötü adamımız Bay Şok çıkacaktır.

Dostlarımız sevenlerini yine meraklı bir maceraya sürükleyecekler kendileriyle birlikte. Valla ben işimi yaptım, o maceradan da yeni döndüm, şimdi sıra sizde... :)

Araba Çocuk - Max Andersson (yine)

Yola çıktı, geliyor!

Parti Zamanı - The Gurch

Eve Kapalı - Liberatore

Eve Kapalı, Shut-in, Eingesperrt, De Oppas veya Confiné, İtalyan çizgiromancı, illüstratör Tanino Liberatore'nin iyi bilinen eserlerinden. Bruce Jones'un hikâyesini 1984'de çizmiş Twisted Tale dergisi için. Heavy Metal'de yayınlanan en tanınmış karakteri olan RanXerox hikâyeleri ile birlikte Avrupa dışında en çok bilinen diğer eseri.

[ KAPALI ]

Twisted Tale'in elimizdeki kopyası kötü bir renklendirme ve çok kötü bir tarama ile pek işe yarar durumda olmadığı için Avrupa kaynaklı yayınlara başvurmak gereği duydum. Böylece metin farklılıklarını gözetme imkânı da doğmuş oldu. Çok sevdiğim bu kısa ve sert hikâyeyi hele önceden de okumadıysanız bir bakın, görelim beğenecek misiniz?

Büyük Tutku - Alex Raymond

Sisli bir havada arabasıyla zorlukla ilerleyen Rip Kirby, çıkan yangında öldüğü sanılan Pagan Lee'nin harap evine geliyor. Derdi bir ipucu bulmaktır. Pagan Lee, siyah saçlı femme fatale. Eski gangster sevgilisi. Rip'in aşkı uğruna ıslah olmuş şimdinin sinema oyuncusu.

Ama olaylar beklendiği gibi gitmiyor...

Bu duygusal karşılaşmanın puslu atmosferini ustaca yansıtan altı bandı 1954'de (Grand Passion) çiziyor Alex Raymond, okuyucunun aklından çıkmayacak şekilde gravür gibi kazırcasına.

Jackie Gleason'dan Varyemez amcaya

Bir süre önce Cracked Magazinleri karıştırırken oldukça aşina gelen bir küçük hikâye, aslında fıkra ile karşılaşmıştım. Jackie Gleason'un TV şovunda anlatılması üzerine dikkatlerini çekmiş, akabinde John Severin tarafından da dergide yayınlanan bu dört sayfalık çizgihikâyesi kaleme alınmış. Okuyunca çocukluğumdan küçük bir rüzgâr gibi savruldu anılar. Bu sağlam fıkrayı gayet iyi hatırladım birdenbire.

Çizerin imzası da başka bir boyuttan tanıdıktı ayrıca. Severin, 1952'de Mad Magazin'in kuruluşunda yer almış kuvvetli kalemlerden biridir. Arada EC Comics'de çalıştıktan sonra, Mad konseptini sürdüren (taklideden demeyeyim de ayıbolmasın) Cracked'e taşınmış ve bu derginin temel direği haline gelivermiş, üstelik de 45 yıllık bir sürece imza atmış Cracked'de.

Hikâyenin başlığının altında "Severin + Le Poer" olarak geçen imzalardan "Le Poer" 2012'de kaybettiğimiz John Severin'in kullandığı çeşitli mahlâslardan biridir. Yani "ben ve kendim oturup çizdik" diyor herhalde.

Bir de nette ingilizce çeşitlemelerine kolayca erişebileceğiniz söz konusu şu fıkraya bir göz atalım;

"Eski vahşi batıda bir bar sahibi yeni bir barmen tutar, ürkek, sıkılgan bir adam.

İşyeri sahibi salonun yönetimi ile ilgili yeni personeline talimat verirken onu uyarır; "Eğer 'Koca John kasabaya geliyor' dendiğini duyarsan her şeyi bırak ve arkana bakmadan tepelere kaç! O yaşayan en büyük, en çirkin, en kötü haydutdur." der çekingen adama.

Birkaç hafta sakin, olaysız geçer. Fakat bir öğleden sonra buralı bir sığırtmaç kasabaya koşa koşa ve "Koca John kasabaya geliyor! Canını seven kaçsın!" diye bağırarak gelir.

Tam barmen salondan çıkmaya kalkıştığında, telaşla kasabadan kaçmaya çabalayan birkaç kasabalıya çarpar. Yerden kalkmaya çalışırken, çok iri bir adamın salona doğru yaklaştığını görür. En az iki metre boyunda, kaslı, ve yürürken homurdanıp, hırlayan bir adam. Kapıyı tekmeleyerek girer ve zavallı barmene isteklerini buyurur, "Bir bira istiyorum, HEMEN!". Ağır yumruğunu bara vurur, tezgâh yarılır.

Barmen heyecan içinde, titreyen elleriyle adama bir bira verir. Adam şişeyi alır, kapağını dişleriyle açar ve bir yudumda hepsini içer. Ürkek barmen tezgâhın arkasında saklanmaya çabalarken, koca adam gitmek üzere kalkar. "Bir bira daha ister misiniz?" diye seslenir barmen arkasından.

"Lânet olsun, vaktim yok!" diye bağırır koca adam. "Kasabadan ayrılmam lâzım! Duymadın mı, Koca John geliyor!?""... Severin'in anlatımından pek farklı değil.

Gelelim fıkranın ünlü Walt Disney sanatçısı Don Rosa'nın yazıp çizdiği "The Life and Times of Scrooge McDuck" serisinde yeniden karşıma çıkmasına. Varyemez amcanın hayat hikâyesini anlatan 12 kitaplık bu nefis eser Türkçede yer aldı mı bilmiyorum, almadıysa "vah vah"lara bir ilâve daha diyelim ve fıkranın Varyemez'in Yukon serüveninin ilk dört sayfasına nasıl ustaca monte edildiğini görelim bir de...

Pamukağız - Uykucu / S. R. Bissette

"Çürüme"

Korku ustalarından kabul edilen Stephen R. Bissette'den 1986 ve 1988 tarihli iki küçük örnek. Sanatçıyı aslında, Alan Moore'un yazdığı "Saga of the Swamp Thing" (1983–1987)'den seriyi tekrar ayağa kaldıran çalışmaların kalemi olarak tanıyoruz.

Araba Çocuk - Max Andersson

İsveç kökenli underground sanatçı. Araba çocuk da onun band karakteri. Birçok eseri birçok dilde yayınlanmış. (yayınlanmaya da devam eder umarım, ne de olsa benden genç. :) ) Şu küçük çalışması da beni pek güldürmüştü, sinirimi bozup...