26 Nisan 2014 Cumartesi

Canavar - Jesus Redondo

Canavar
"Monster"
1984
-Sayı 1-
Yazan: Alan Moore/Rick Clark
Çizen: Heinzl/Jesús Redondo Román
Çeviri: SToktan
Scream (1984, 15 sayı), Eagle (1984-85, 30 sayı)

Canavar Terry ve yeğeni genç Kenny Corman'ın İngiliz işi dramatik ve hattâ trajikomik hikâyesi. Kapakta da göreceğiniz gibi, çifte yazar ve çifte çizer söz konusu. Scream'in ilk sayısında yayınlanan ilk dört sayfa Alan Moore'un yazıp Heinzl'ın çizdiği tek sayı. Anlaşıldığı kadarıyla konsept esas itibarıyla Alan Moore'a ait gibi görünüyor. Ama gerisini son sayısına kadar Rick Clarke yazmış ve İspanyol Jesús Redondo çizmiş.

Redondo'nun bir röportajında İngiltere'de çizdiği çok sayıda işi arasında en çok aklında kalan birkaçından biri olarak saydığı hikâyemiz, 24 mart 1984 tarihinde Scream!'in ilk sayısıyla birlikte yayın hayatına başlamış, derginin ömrü 15 sayı devam ettikten sonra 1 eylül 1984'de abisi Eagle'ile bir süreliğine "Eagle and Scream" adı altında birleşmesiyle beraber 35 sayı daha bu yeni mekânda yayınlanmaya devam etmiş ve tamamlanmış.


Bu hikâyeyi çevirmek nereden aklıma takıldı? Biraz David Lynch'in Fil Adam'ı, biraz Charles Dickens'ın David Copperfield'i veya Oliver Twist'i ve hattâ bir parça da Kemalettin Tuğcu çağrışımlarından sözetmem mümkün. Ama bir de Jesús Redondo Román'ın müthiş çizgileri var tabi hepsini bir noktada toparlayan. Tanınmış ingiliz yazar Alan Moore'un yaratımı olan bu karamizah-drama da diyebileceğimiz eser, daha ikinci Scream! sayısında yazar-çizer eldeğiştirmesine rağmen, konseptin sağlamlığı ve yerlerine seçilen sanatçıların kalitesi nedeniyle olsa gerek, herhangi bir tartışmaya yolaçmadan bu yetkin ellerde devamını getirmiş, böylece de İngiliz periyodik platformundaki çizgiroman geleneğinin en niteliklilerinden biri olmaya aday hale gelmiş.

Farklı kaynaklardan elde edilmiş farklı kalitedeki taramaların mümkün olan en iyilerini bir araya getirerek yaptığım derlemede bu birinci sayının 34. sayfasından sonraki kısım, çok düşük çözünürlüklü sayfaların yeniden büyütülüp yapılandırılması ile olabildiğince iyileştirildiği halidir. Gerisi, üstad Redondo'nun mükemmel çinisiyle göz zevkimize olduğu gibi sunulmuştur.

21 Nisan 2014 Pazartesi

Herkes için bir doktor - Prado

1
2

3

Hazır bahsi geçmiş ve kötü mötü İspanyol baskısını bulup, "Heavy Metal"in İngilizce çevirisini de düzeltmişken, bir "naturel" örnek daha "Günlük Hezeyanlar"dan...











Gabby'e...

10 Nisan 2014 Perşembe

Kaptanın Küfür Defterinden;
Başıbozuk! -2

18- Turnusol Olayı, 28d3
18- Turnusol Olayı, 31a1
18- Turnusol Olayı, 36c1
18- Turnusol Olayı, 42d1
19- Ambardaki Kömür, 16a3
19- Ambardaki Kömür, 49b3
20- Tenten Tibet’te, 25a3
20- Tenten Tibet’te, 11a3
21- Castafiore’nin Mücevherleri, 10b2
22- Sydney’e 714 Sayılı Uçuş, 23a2



































Ne zamandır bakmak istediğim bir konuydu Tenten külliyatında "başıbozuk" (bachi-bouzouk) kelimesinin kullanımı. Taramaya geçmeden önce nette araştırınca, iki Fransız kaynağında kaptanın küfürlerinin derlemesinin birbirlerini tamamlayacak şekilde zaten yapılmış olduğunu gördüm. Yani adamları takdir etmemek mümkün değil... Böylece gerçek ve tam başıbozuk derlemesini oluşturmak ve Tentenlere dalıp yeraldıkları kareleri toparlamak da yine bana kaldı. Toplamda 22 adet sözkonusu... 

Başıbozuk Fransızca "bachi-bouzouk" (tireli veya tiresiz), İngilizcede de "bashibazouk" olarak, bizdeki anlamında kullanılıyor. Yani "düzensiz insan (ya da asker) topluluğu" anlamında. Böylece batılılara bir hafif hakaret içer(ebilen)en kavram da biz kazandırmış oluyoruz. Ve bu 22 adet kullanımla gördüğüm kadarıyla Tenten'de "bachi-bouzouk", "bandits"den (İngilizce ve Fransızca'da 'haydutlar') bile fazla yer alıyor. Sanıyorum rekor onun.

Kaptanın Küfür Defterinden;
Başıbozuk! -1

09- Altın Kıskaçlı Yengeç, 38a2
11- Tekboynuzun Esrarı, 56a2
12- Kızıl Korsanın Hazinesi, 07d2
12- Kızıl Korsanın Hazinesi, 43c4
13- 7 Kristal Küre, 47c1
14- Güneş Mabedi, 33a3
15- Kara Altın Diyarında, 57d3
16- Hedef Ay, 04c1
16- Hedef Ay, 54a3
17- Ay’a Ayak Basıldı, 31c2
17- Ay’a Ayak Basıldı, 44c4
17- Ay’a Ayak Basıldı, 47c3

3 Nisan 2014 Perşembe

Royston Robertson

Sorry, your browser does not support inline SVG. İngiliz karikatürist Royston Robertson'dan parlak zekâ örnekleri...

24 Mart 2014 Pazartesi

Bogie Denen Adam - Manhattan Projesi

"The Bogie Man - The Manhattan Project" 1991
Yazan: John Wagner ve Alan Grant
Çizen: Robin Smith
Çeviri ve yazılar: SToktan

Aksoy'un 1999'da yayınladığı 'Bogie Denen Adam' adlı kitaptan daha önce sözetmiş ve bu enfes İngiliz mizahı örneğinin kronolojisini de vermiştim. Hepsi dört hikâyeden oluşan dizinin ilk iki hikayesi Aksoy'un bahsettiğim kitabıyla Türkiye okuyucusuna ulaşmıştı. Gerisinden ise ses çıkmamıştı. Hâl böyle olunca, biraz olsun bu açığı kapatayım dedim ve üçüncü hikâyeyi ele aldım.

Bu sefer Glasgov'da başlayan serüvenimiz New York'da sürüyor. Kahramanımızın ilgi odağında ise bu kez politik bir ünlü var. Usta yazarların kaleminden çıkma eser de tıpkı önceki ikisi gibi okuyucusunu hınzır hınzır tebessüm ettiren bir metin. Ben okurken de çevirirken de pek eğlendim. Size de aynını dilerim. 
* Böylece geriye bir tek Judge Dredd Megazine içeriğinden süzülen 'Kazablanka'ya Dönüş' kaldı. Haydi hayırlısı...

21 Mart 2014 Cuma

Cin - Dufaux, Mirallès



Cin (Djinn)
Dufaux, Mirallès

2001

İnkılap bir güzellik yapıp dizinin Osmanlı İstanbul'unda geçen ilk dört kitabını basmıştı ama arkası gelmedi. Yukarıdaki çizim ilk kitabın ilk paneli, yandaki ise ikinci kitaptan. Hâlâ kitaplığında olmayanlar için ve mekânda eksik kalmasın diye...


11 Mart 2014 Salı

İki Arkadaş - Battaglia

"Deux amis" (Due amici)
1976
(* Yeni tarama ile)
yazan: Guy de Maupassant
çizen: Dino Battaglia
çeviri, uyarlama: SToktan

Ünlü fransız yazarın kısa hikâyelerinden Battaglia'nın çizdiği bir derlemeler kitabından ilk başlık "İki Arkadaş". Fransa'da Prusya işgalinin gerçekleştiği yıllarda geçen bu duygulu eseri, kareleri olduğu kadar sayfaları da bir tablo zerafetiyle tasarlayarak üreten Battaglia'nın sanat seviyesi yüksek kaleminden okumak ve seyretmek ayrı bir keyif.

Çalışmayı Maupassant'ın orijinal metninden takibederek gerçekleştirdim. Böylece çeviri kendi adıma daha keyifli bir süreç oldu. Bu esnada da Battaglia'nın metnine ufak tefek müdahalelerde bulunma gereği hissetmemle birlikte çalışma bir ölçüde uyarlamanın uyarlaması hâline geliverdi. Belki gereği yoktu denilebilir ama bu şekliyle bence daha hoş bir anlatıma eriştiğini söylemeliyim. 


* Arkadaşım Gabby'nin uyarısı üzerine daha kaliteli başka bir baskıdan yeniden balonlanmış haliyle... Ayrıntısını yorumlardan izleyebilirsiniz.

- Hazır eliniz deymişken; "Dino Battaglia, Konuşan Resimler" sergisini görmek için Prusyalı komutana tıklamadan geçmeyin. ►

5 Mart 2014 Çarşamba

Buster, Andy Capp'in oğlu

Buster 05, 1960
Buster 18, 1960
Andy & Buster Capp
1957'de Daily Mirror'da yayınlanmaya başlanan Andy Capp'ın 1960'da IPC Magazin ltd. bünyesinde kurgusal bir oğlu olur ve 2000 yılına kadar da ilk sayfada uzun ömürlü bir karakter olarak varlığını sürdürür. (1980'de vasisi Egmont UK ltd. olarak değişmiş). Başlangıçta Bill Titcombe (Barney Bear, Tom & Jerry, Dad's Army, Scoobydoo) tarafından çizilen bandın üretimi de çeşitli çizerler arasında el değiştirmiş. Bunlar arasında bir süre önce 'Kargalar' ile örneklediğim Reg Barlett de var. Babasına yakışır bir evlat olan Buster, giydiği kasketle bu bağlantıyı okuyucu gözünde güçlendirmiş. Dergi ayrıca daha antetten bu bağı belirterek (Buster, Son of Andy Capp) yayın hayatına başlamış hattâ birkaç sayıda Andy'yi yüzünü tam göstermeyecek şekilde kullanmış karelerinde Titcombe. Yukarıdaki çevirmek için seçtiğim örnekler işte o ilk sayılardan iki adet birinci sayfa...

2 Mart 2014 Pazar

Andy Capp - Reg Smythe

 
 

İngiliz karikatürist Reggie (Reginald) Smythe'nin 1957'de başladığı, önceleri tek panel çizerken, bir süre sonra band karikatür olarak sürdürdüğü tanınmış işçi sınıfı tiplemesidir Andy Capp. (İsmin kökeni 'handicap' kelimesinin yerel telâffuzundan geliyor. Kelimeyi biz de handikap olarak kullanıyoruz.) İngiliz mizahının özgün örneklerinden biri. Karakter için her ne kadar işci sınıfı tiplemesi desem de aslında hayatı evdeki koltuk ile pab arasında geçen, sürekli işsiz, ilgi alanı futboldan ve alkolden başka bir şey olmayan, tam bir 'lumpen proleter' örneği oluşturuyor. Hatırladığım kadarıyla bizde de bir aralar bazı gazetelerde yer bulmuştu. Seçtiğim bu dört örnek ise, 1957'deki tek panel karikatürlerden. Çizgiler henüz tam 'rafine' hale gelmemiş olmakla birlikte espriler yerli yerinde.