Bogie Denen Adam - Manhattan Projesi

"The Bogie Man - The Manhattan Project" 1991
Yazan: John Wagner ve Alan Grant
Çizen: Robin Smith
Çeviri ve yazılar: SToktan

Aksoy'un 1999'da yayınladığı 'Bogie Denen Adam' adlı kitaptan daha önce sözetmiş ve bu enfes İngiliz mizahı örneğinin kronolojisini de vermiştim. Hepsi dört hikâyeden oluşan dizinin ilk iki hikayesi Aksoy'un bahsettiğim kitabıyla Türkiye okuyucusuna ulaşmıştı. Gerisinden ise ses çıkmamıştı. Hâl böyle olunca, biraz olsun bu açığı kapatayım dedim ve üçüncü hikâyeyi ele aldım.

Bu sefer Glasgov'da başlayan serüvenimiz New York'da sürüyor. Kahramanımızın ilgi odağında ise bu kez politik bir ünlü var. Usta yazarların kaleminden çıkma eser de tıpkı önceki ikisi gibi okuyucusunu hınzır hınzır tebessüm ettiren bir metin. Ben okurken de çevirirken de pek eğlendim. Size de aynını dilerim. 

* Böylece geriye bir tek Judge Dredd Megazine içeriğinden süzülen 'Kazablanka'ya Dönüş' kaldı. Haydi hayırlısı...

Cin - Dufaux, Mirallès

Cin (Djinn)

Dufaux, Mirallès

2001

İnkılap bir güzellik yapıp dizinin Osmanlı İstanbul'unda geçen ilk dört kitabını basmıştı ama arkası gelmedi. Yukarıdaki çizim ilk kitabın ilk paneli, yandaki ise ikinci kitaptan. Hâlâ kitaplığında olmayanlar için ve mekânda eksik kalmasın diye...

İki Arkadaş - Battaglia

"Deux amis" (Due amici)
1976
(* Yeni tarama ile)
yazan: Guy de Maupassant
çizen: Dino Battaglia
çeviri, uyarlama: SToktan

Ünlü fransız yazarın kısa hikâyelerinden Battaglia'nın çizdiği bir derlemeler kitabından ilk başlık "İki Arkadaş". Fransa'da Prusya işgalinin gerçekleştiği yıllarda geçen bu duygulu eseri, kareleri olduğu kadar sayfaları da bir tablo zerafetiyle tasarlayarak üreten Battaglia'nın sanat seviyesi yüksek kaleminden okumak ve seyretmek ayrı bir keyif.

Çalışmayı Maupassant'ın orijinal metninden takibederek gerçekleştirdim. Böylece çeviri kendi adıma daha keyifli bir süreç oldu. Bu esnada da Battaglia'nın metnine ufak tefek müdahalelerde bulunma gereği hissetmemle birlikte çalışma bir ölçüde uyarlamanın uyarlaması hâline geliverdi. Belki gereği yoktu denilebilir ama bu şekliyle bence daha hoş bir anlatıma eriştiğini söylemeliyim. 

[ iKi ARKADAŞ - düzeltilmiş - ]

* Arkadaşım Gabby'nin uyarısı üzerine daha kaliteli başka bir baskıdan yeniden balonlanmış haliyle... Ayrıntısını yorumlardan izleyebilirsiniz.

- Hazır eliniz deymişken; "Dino Battaglia, Konuşan Resimler" sergisini görmek için Prusyalı komutana tıklamadan geçmeyin. ►

Buster, Andy Capp'in oğlu

Buster 05, 1960

Buster 18, 1960

Andy & Buster Capp

1957'de Daily Mirror'da yayınlanmaya başlanan Andy Capp'ın 1960'da IPC Magazin ltd. bünyesinde kurgusal bir oğlu olur ve 2000 yılına kadar da ilk sayfada uzun ömürlü bir karakter olarak varlığını sürdürür. (1980'de vasisi Egmont UK ltd. olarak değişmiş). Başlangıçta Bill Titcombe (Barney Bear, Tom & Jerry, Dad's Army, Scoobydoo) tarafından çizilen bandın üretimi de çeşitli çizerler arasında el değiştirmiş. Bunlar arasında bir süre önce 'Kargalar' ile örneklediğim Reg Barlett de var. Babasına yakışır bir evlat olan Buster, giydiği kasketle bu bağlantıyı okuyucu gözünde güçlendirmiş. Dergi ayrıca daha antetten bu bağı belirterek (Buster, Son of Andy Capp) yayın hayatına başlamış hattâ birkaç sayıda Andy'yi yüzünü tam göstermeyecek şekilde kullanmış karelerinde Titcombe. Yukarıdaki çevirmek için seçtiğim örnekler işte o ilk sayılardan iki adet birinci sayfa...

Andy Capp - Reg Smythe

 

 

İngiliz karikatürist Reggie (Reginald) Smythe'nin 1957'de başladığı, önceleri tek panel çizerken, bir süre sonra band karikatür olarak sürdürdüğü tanınmış işçi sınıfı tiplemesidir Andy Capp. (İsmin kökeni 'handicap' kelimesinin yerel telâffuzundan geliyor. Kelimeyi biz de handikap olarak kullanıyoruz.) İngiliz mizahının özgün örneklerinden biri. Karakter için her ne kadar işci sınıfı tiplemesi desem de aslında hayatı evdeki koltuk ile pab arasında geçen, sürekli işsiz, ilgi alanı futboldan ve alkolden başka bir şey olmayan, tam bir 'lumpen proleter' örneği oluşturuyor. Hatırladığım kadarıyla bizde de bir aralar bazı gazetelerde yer bulmuştu. Seçtiğim bu dört örnek ise, 1957'deki tek panel karikatürlerden. Çizgiler henüz tam 'rafine' hale gelmemiş olmakla birlikte espriler yerli yerinde.

Tif ve Tondu, El Çabukluğu Marifet

Tif ve Tondu, El Çabukluğu Marifet
(Passez muscade)
Kitap 06 / Dupuis / 1958
Çizen; Will, Senaryo; Rosy
Türkçe çeviri ve düzenleme; SToktan

Bu hikâye, arşivimde bulunan daha önce de sözünü ettiğim, Bilge Şakrak'ın nisan 1967 tarihli Arkadaş - Yeni Resimli Güneş Haftalık Mecmua cilt 3'de 'Maskelinin Firarı' olarak çevrilip yayınlanmış olan macera...

... ve her kim çevirmişse pek de fena yapmamış olmakla birlikte, kitabı orijinal boyuttan yerli boyuta getirmek için uygulanan kesip biçmeler esnasında, Mr.Yer6'nın tezini bir kez daha doğrulayan, balona sığmama nedeniyle bol miktarda 'kısaltmalar'la dolu bir çeviri çalışması olduğunu da belirtmeliyim.

◄ Masada tepegözün arkasındaki Bay Şok kaskına dikkat! Sol alt köşedeki kahve fincanı ve sağ yukarı doğru izmarit dolu kül tablası usta hakkında fikir veren bâzı objeler.

Tamamı 45 kitap olan serinin dördüncü renkli-türkçe 'taraviri'si olarak bu eğlenceli hikâyeyi de seveceğinizi umuyorum. Bakın bakalım...

Où le regard ne porte pas...

Olivier Pont çizgileriyle bir İstanbul silüeti. 'Où le regard ne porte pas...' adlı eserden, hatırlatmasından dolayı Mesut Kartal beye teşekkürlerimle.

Worzel Gummidge - Mike Noble

Worzel Gummidge, İngiliz çocuk romanında yazar Barbara Euphan Todd (1890 – 1976)'un bir dizi kitabında yer alan, canlı korkuluk karakteri. 1979'da TV dizisi olarak da uyarlanmış, karakter oyuncu Jon Pertwee'nin ('70 li yıllarda 'Dr. Who' olarak tanımıştık) yorumuyla bir kere daha 'canlanmış' ve tanınmış.

Aynı sene TV dizilerinin çizgiroman uyarlamalarını yayınlayan Look-in Magazine'de de üstad Mike Noble'ın (Onu da Doğan Kardeş'te Ateştop ve Zero-X ile tanımıştık) çizgileriyle bir kez daha boy göstermiş ve 1979 - 1982 arasında varlığını sürdürmüş.

1981 tarihli sayılar içerisinden tam hikâye olarak derleyebildiğim ikisini çevirerek örneklemek istedim. Hem esprili anlatımı hem de büyük bir üstadın kaleminden dökülen nefis çizgileri beğeneceksiniz sanırım.

[ KORKULUĞU iNDiRiN ]

Bu da TV şovundan bir örnek bölüm;

Ron Cobb III

Sütçü Cinayetleri - Casey & Parkhouse

"The Milkman Murders"
96 sayfa / 1984
Yazan: Joe Casey
Çizen: Steve Parkhouse
Çeviri, kapak tasarımı ve yazılar: SToktan

"İntikam ile adalet arasındaki fark nedir biliyor musun?... Ruh halin!"

Joe Casey'in mükemmel senaryosundan hareketle 2000AD sanatçısı Steve Parkhouse'un eşsiz anlatımıyla, Amerikan rüyasının 1950'lerdeki mükemmel Amerikan evkadını tasavvurunun Amerikan banliyösünde duvara çarpışının hikâyesi bu okuyacağınız eser. Hepsi o kadar mı? Öyle olsa aynı temayı ele alan birçokları arasında sıradan bir senaryo olmaktan kurtulamazdı. Ama iki usta sanatçının neredeyse telepatik işbirliğinden doğan bu ürün, tek kelimeyle 'benzersiz'.

Uzun zamandır ele almayı düşündüğüm bu eser üzerine söylenecek çok şey var ama en iyisi siz kitabın sayfalarını çevirdikçe bunları kendiniz keşfedin. Ben sadece bazı notlar düşmekle yetineceğim.

Anlatı boyunca televizyonda izlenen "Bu İşi Anneye Bırak" programı, zamanın ünlü dizisi "Leave It to Beaver"a gönderme. Söz konusu dizi, Amerikan rüyasında yerini bulan aile hayalinin neredeyse simgesi haline gelmişti zamanında. Buradan hareketle hikâye boyunca TV teması ve paranoya arasında dengede bir yergi tutturulmuş. Karakterlerin karton abartılı yüzleri Casey'in senaryosu ile başarılı bir uyum sergiliyor. Çizimler tipik bir korku hikâyesi resimleri olmaktan çok, huzursuz ve karanlık bir dünyayı yansıtmaya yönelik. Şiddet unsuru rahatsız edici gelebilecek bir gerçeklikte kullanılmış.

Uzun lâfın kısası, 'Sütçü Cinayetleri' modern banliyö yaşamının arka yüzünün ne denli karanlık olabileceğini gösteren sert ve samimi bir hikâye.

İstanbul'dan Süperkız geçmiş

Supergirl V6, sayı 11 (Mahmud A. Asrar)

Kargalar - Reg Parlett

Valiant (29.06.1968)

Yaşlı Adam, Köpekbalığı, Aşk - E. Breccia

Bir Yaşlı Adam 
Bir Köpekbalığı 
Bir Aşk...
"Un viejo, Un tiburón, Un amor..."

Yazan: Guillermo Saccomanno

Çizen: Enrique Breccia

Çeviri, yazılar: SToktan

1982

Oğul Breccia'nın kaleminden, Sommer'in 'Jangada'sını andırır duygulu küçük bir hikâye;

[ Adam, Köpekbalığı, Aşk ]

Ron Cobb II

Ron Cobb, eserlerinin çoğunu 60'lı ve 70'li yıllarda vermiş bir sanatçı olarak, soğuk savaş döneminin nükleer tehdidinden ve sanayileşmenin çevre üzerindeki yıkıcı etkilerinden yola çıkan bir çok fütüristik karikatür çizmiştir. İşte o nefis tekniğiyle kaleme aldığı o tarz işlerinden birkaç örnek...

Peanuts ile yılbaşı

* Bir Charlie Brown özdeyişi.

Pampin Konağı - Prado

“a mansion dos panpin”
Yazan, çizen: Miguelanxo Prado
Çeviri, yazılar: SToktan

Prado bildiğimiz tatlı ama keskin ve biraz da kalender eleştirel mizah anlayışıyla kaleme aldığı bu çalışmasında tematik bir iş çıkarmış. Sanatçı bunun sebebini şöyle açıklıyor:

“Galiçya Mimarlar Birliği tarafından 2001 yılında, Proxectoterra eğitim projesi kapsamında çalışma materyali olarak kullanılmak üzere, şehir ve arazi kullanımı sorunlarını ele alan bir çizgiroman yaratmam istendi. Sonuç, Pampin ailesinin mirasının hikâyesidir...”

Prado’dan böyle bir talepte bulunulması herhalde en tanınmış Galiçyalı çizer olmasının yanı sıra, üstadın aynı zamanda mimar olmasından da kaynaklanıyor. Tabi bizim de sipariş üzerine çizgiroman nasıl olur sorusunu sormamamız elimizde değil. Bu konu üzerine farklı fikirler yürütmek mümkün. Ama bakın Prado bu durum ve kendi çalışması üzerine ne diyor:

“Eğitim için kurgusal malzeme üretmek her zaman riskli bir iştir ve çoğu zaman başarısızlıkla sonuçlanır. Çünkü muhtemelen, bir roman, bir film ya da bir çizgiroman her şeyden önce dürüst olmalıdır ve roman, film veya çizgiromandan  daha başka bir şey olmamalıdır ve bunlar yerine bilgi dolu bir başvuru kitabı veya ezberlenecek kavramlar bulursak, kendimizi aldatılmış hissederiz. Bu kitap öncelikle bir çizgiroman olmayı amaçlıyor ve sonra, akademik personel için a posteriori çalışma, aynı zamanda çevremizin mimarî ve şehircilik gerçeği hakkındaki düşüncelerinize yardımcı olacak bir araçtır.

Umarım okumanızın sonucu uyarıcı ve eğlenceli olur.”

Eserin galiçya lisanında [Proxectoterra] için hazırlanan .pdf dosyası, hem kuruluşun hem de [Prado’nun webinde] parasız paylaşılmış. Ben ise doğal olarak ispanyol ve fransız ticarî baskılardan yararlandım. Yine çok keyifli bir çalışma oldu benim için. Sanatçının yukarıda son cümlesindeki temennisi eksiksiz yerini buluyor bence. Sizlerin de bu görüşüme katılacağınızı zannediyorum...
Ayrıca, bu çalışmam benden yeni yıl armağanı olsun aynı zamanda. Mutlu yıllar dilerim bütün dostlara...