Tif ve Tondu, Uzun Çığlık Villası

Tif ve Tondu, 
Uzun Çığlık Villası

(La villa du Long-Cri)

Kitap 08 / Dupuis / 1966

Çizen; Will, Senaryo; Rosy

Türkçe çeviri ve düzenleme; SToktan

Dostlarımız yine kafa dinlemek ve serüvenlerini kaleme almak üzere davet edildikleri şehirden uzak bir yerdeki bir villaya giderler ama sorunlar orada da peşlerini bırakmayacaktır. Haydi bakalım!

Misipipi River - Abuli, Bernet

Misipipi River
çizen: Jordi Bernet
yazan: Sanchez Abuli
1994 / 8 sayfa
çeviri: SToktan

1751 tarihinde Juan de Liguera Antayo tarafından çizilmiş olan haritada bugünkü "Mississippi" nehri "Misipipi" olarak tanımlanmış. Kelimeyle ilgili başka bir kayda ulaşamadım. Hikâyemizde ise kahramanımızın adı oluyor.

Muhteşem ikilinin en sevdiğim kısa hikâyelerinden biri de bu.

[ MiSiPiPi ]

Tenten İstanbul'da ya da Altın Postun Esrarı

İlk Tenten sinema filmi 'Tenten ve Altın Postun Esrarı' (Tintin et le mystère de la Toison d'Or), 1961 tarihlidir. Benim sevdiğim bir filmdir ama umumi kaanatin pek bu yönde olduğunu söyleyemeyiz.

Bizim için bir özel önemi de filmin ilk 25 dakikasının İstanbul'da çekilmiş olması. Kaptana vefat eden eski bir dostundan miras kalan tekneyi teslim almak üzere kahramanlarımız İstanbul'a gelirler. Bol turistik arkaplan eşliğinde çekilen bu sahnelerden sonra hikâye Yunanistan'da devam eder.

İşte yukarıda gördüğünüz ilk kapak, bu çalışmanın film-albümünün kapağı. Kapakta kullanılmış olan kaptanın nargilesiyle poz verdiği filmden alıntı enstantane ise daha sonra bir homaj olarak çizilmiş ve sanatçısının kim olduğu uzun zaman bilinmeyen, filmle aynı adlı çizgiromanın daha sonra çizerinin adıyla yayınlanan bir baskısında da kapak resmi olarak değerlendirilmişti (üstte, sağda). Sanatçı Pascal Somon bir çok Tenten parodisine de imza atmış bir Fransız çizer. Bu çalışmasında çizgiromanı filmin senaryosuna tamamen sadık kalarak kaleme almış ve kitap önce siyah-beyaz, daha sonra da renklendirilmiş olarak basılmıştı.



Gelelim şimdi hikâyenin ikinci faslına. Pascal Somon'un Çizgiromanının kapağında, sol alt köşede zorbelâ okunabilinen bir imza göreceksiniz: Hekimoğlu... Kim bu 'Hekimoğlu'? Hekimoğlu, sözkonusu filmden esinlenerek 'çizilen' yerli imalât "Tenten İstanbul'da"nın kapağını çizen sanatçı. Bu korsan Tenten, filmin başlangıç fikrini koruyarak eldeki 'materyal' elverdiğince senaryoya kısa mesafede sadık kalınabilinmiş bir çalışma ve Burhan yayınevi tarafından 1962'de yayınlanmış. Bu ilk ve orijinal kapak çiziminde Hekimoğlu'nun imzasını görmek mümkün.

Onun yanındaki yine Hekimoğlu imzalı aynı resimli kapak ise Fransız arşivciliğinin net bir örneğini bize gösteriyor. Bu kapağa iyi bakın arkadaşlar. Bu kapak korsan Türk Tenten'i Tenten İstanbul'danın Fransızca baskısı 'Tintin à Istanbul'un kapak resmidir. Adamlar Tenten olsun da isterse çamurdan olsun deyip yayınlıyorlar.Hekimoğlu'nun bu namlı çalışması, 2010 yılı Tenten takviminde de Temmuz resmi olarak yer almıştı.

* Özgün Uysal beyin katkısıyla ve kendisine teşekkürlerimle, Hekimoğlu mahlâsın sahibininin ve dahî sahte Tentenlerin çizerinin Merhum Ali Recan bey olduğunu memnuniyetle ilâve ediyorum. Rahmetlinin uzmanlık alanı idi ne de olsa. :) (*Hekimoğlu bir yana ama Sahte Tentenler ile ilgili olarak başka kayıtlarda Şahap Ayhan isminin geçtiğini de not düşelim.)

* Bu çalışma sırasında bir adet "başıbozuk"un (bachi-bouzouk), filmde olduğu gibi Pascal Somon'un homajında da yer aldığı ortaya çıktı. Bu önemli gelişmeyi de es geçmeyelim. :)

Adam Zyglis

Çelik Pençe - Jesus Blasco

Çelik Pençe (The Steel Claw)
metin: H. Ken Bulmer
çizim: Jesús Blasco
çeviri: Stoktan
1962 / 40 sayfa

6.ekim.1962'de Ken Bulmer'in yazdığı hikâyeyi İspanyol Jesús Blasco'nun çizime taşımasıyla İngiliz Valiant dergisinde dünyaya gelmiş ve İngiliz çizgiromanının en popüler örneklerinden biri olmuştu Çelik Pençe. Bulmer seriye üç hikâye boyunca devam etmiş, onun ayrılmasını takiben yazarlık işini Tom Tully devralmıştı ve 1970'e kadar da aralıksız sürdürmüştü.

Fleetway Stupendous Series of Super Library kapsamında 1967'de dergiden ayrı tam macera birkaç kitap olarak da yayınlanan Çelik Pençeler ise Blasco'nun kaleminden değil, genellikle İtalyan olmak üzere, farklı çizerler elinden çıkmaydı. 1975'de orijinal seri bu sefer Vulcan adlı bir başka haftalık İngiliz çizgiroman dergisinde baştan alınarak yayınlanmıştı bir süre.

Bir çok Avrupa ülkesinde de yayınlanan Çelik Pençe, ülkemizde özellikle 60'lı ve 70'li yıllarda İngiliz çizgiromanının çeşitli dergilerde bol miktarda yer bulmuş olmasına rağmen, sadece 1972'de çok kısa ömürlü Atlıkarınca dergisinde tadımlık olarak yeralabilmişti. Bunun dışında bir de 1989'da Türkiye Çocuk Dergisi'nde basılan bir taklit seri (ya da yerli uyarlama, nasıl derseniz) "Çelik El" adı altında İsmail Akyol tarafından üretilmişti. (Renault 12 arabalarıyla Çelik Eli kovalayan Türk polisini görmek oldukça eğlenceliydi.)

Çevirip paylaştığım Çelik Pençe, Valiant derlemesi, çizgi dizinin ilk hikâyesidir. 40 sayfanın tamamı da bir başlangıcın hikâyesidir.

Doğuya sürükleniş - Younn Locard

Genç Fransız sanatçı Younn Locard'ın 1937'de İstanbul'a yapılan egzotik ve garip bir geziden yansıyanları anlattığı eseri İstanbul'un güzelliğine bir saygı duruş olarak nitelendirilmiş bir tanıtımda. Kahramanlarının kişiliğinde zıt kültürlerin karşılaşması ve modernleşme çabasındaki bir ülkenin derin yoksulluğu ile batı yanlısı burjuvazinin çelişkileri üzerine vurgular yapılan çalışma sanırım Brüksel'de bu yıl düzenlenen "Comics alla Turca" adlı sergide de yer alıyor. Kitap 2013 basımı.

Yandaki iç sayfada eski Galata köprüsünde olduğunu sandığım oltacılar içerikli karede sanatçı köprüye çizdiği kemerli ayaklarla biraz hataya düşmüş görünüyor. Yine bu sayfayı orijinal balonlardaki "techekür ederım" sözünü görebilmeniz için tercüme etmedim. :) 

Gabby'ye teşekkürümle...

Çevik Kuvvet = Belâ II

Çevik Kuvvet = Belâ
(C.R.S=Détresse) -1999 

senaryo: Raoul Cauvin
çizim: Achdé
çeviri: SToktan

Fransız sanatçı Achdé tarafından yaratılan, toplumsal olaylara polisin tarafından bakmaya çalışan şirin diziden bir diğer beş örnek.

* C.R.S: (Compagnies Républicaines de Sécurité) Cumhuriyet Güvenlik Polisi.

Nina'nın Maceraları

Nina Paley (1968), Amerikalı karikatürist, animatör ve özgür kültür aktivisti.

Patrick Chappatte

Torpedo 1936 sayı 4 - Abuli, Bernet

Torpedo 1936, sayı 4 / 1986
Korkunun Bedeli
(un salario de miedo)
Enrique Sánchez Abulí
Jordi Bernet
Çeviri, SToktan

"Un salario de miedo", İngilizcesiyle "Wages of Fear" veya Fransızcasıyla; "Salaire de la peur", Georges Arnaud'un nefis romanını ve ondan uyarlanmış 1953 tarihli, başrolünde Yves Montand'ın olduğu Henri Georges Clouzot'nun tanınmış filmini çağrıştırıyor hemen. Eh, bu da bir başka 'nakliyecilik' hikâyesi ne de olsa...

Zaman A.B.D.'deki alkol yasağı ya da sınırlaması uygulandığı zaman. Kimi eyalet veya şehirler "kuru", kimileri ise "yaş". 1920 - 1933 arasında süren bu dönem doğal olarak beraberinde yaş bölgelerden kuru olanlara kaçakçılığı da getirmişti tabii. Böylece kamyon kamyon yasadışı içki nakliyeciliği almış yürümüştü. Bu da onun üzerine kurulmuş bir hikâye işte...

İlk olarak İspanyol Toutain Creepy bünyesinde 1979'da tefrika edilmeye başlanan Torpedo  hikâyeleri daha sonra kendi adına periyodik dergi olarak 1984'de yine Toutain tarafından yayınlanmaya başlanmıştı. Çevirdiğim bu sayı ise bu dergilerden bir tam macera içeren 4 numaralısıdır. İngilizcede IDW tarafından siyah-beyaz versiyonu farklı bir metinle basılmış olan hikâyenin Fransızcası da başka bir vak'a... Bu durumda ben de her zamanki gibi İspanyolca metin esas olmak üzere, tercih hakkımı kullanarak bir ortaya karışık yaptım...😊

Ödünç Alınmış Zaman - Eisner

Eisner ödülleri çizgiromanın Oskarları gibidir. 1988'den beri her yıl sektöre yaklaşık otuz dalda armağanlar dağıtan bu kurum bizde bir ölçüde bilinir olmakla beraber ona adını veren Will Eisner'le ilgili Türkçede yayınlanmış herhangi bir şeye en azından ben rastlamadım.

Şehir İnsanının Notdefteri (City People Notebook), Eisner'in 1989'da yayınlanmış, şehirliye özgü yaşam biçimini didiklediği nefis bir eseridir. Ben de belli başlıklar altında toplanan küçük
hikâyelerden oluşan bu kitaptaki 'Zaman' temalı işlerden bir örnek seçerek 2014 ödüllerinin verildiği bugünde sanatçıyı anayım istedim...

1

2

3

4

Kara Böcek İstanbul'da

Kara Böcek, Francesco Francavilla adlı İtalyan sanatçının 2006'da yaratıp, bloğunda 2010'a kadar 11 sayfa olarak yayınladığı bir maskeli kahraman hikâyesi ve bu ilk bölüm İstanbul'da geçmekte. Tarih 1934...
Bu ilk sayfalarda, Türkçe isimler (Aşiyan mezarlığına kadar) doğru olmakla birlikte, yine fes sorunu(!) ile karşılaşıyoruz. Bir de şu birkaç defa tekrarlanan "Yes, effendi" lâfı var. Buna rağmen sanatçının güzel çizimleri, sonrası için umut verici görünüyor.

Ve Francavilla bu noktadan sonra Dark Horse ile anlaşıp yarattığı karakteri bu yayınevi çatısı altında ticarî olarak hayata geçirmeye başlıyor.

* Hatırlatmasından dolayı Gabby'ye teşekkürlerimle...

Kelle Harry - Brian Bolland

Kelle Harry / (Harry the Head) / 1992
yazan,çizen, çinileyen: Brian Bolland
çeviren: SToktan

"Harry the Head", The Residents grubunun 1991'de yaptığı "Freak Show" (Ucube Gösterisi) albümünde bulunan kavramlar ve karakterler üzerine kurulu Dark Horse tarafından 1992'de yayınlanmış olan aynı adlı çarpıcı kitapta yer alan, bol Eisner ödüllü ünlü İngiliz sanatçı Brian Bolland'a ait, pek sevdiğim bir küçük absürt ve mizahî hikâyedir.

[ iNDiRMEK iÇiN ]         

Bu baskıda renkli olan eser, daha sonra 1996'da Heavy Metal Magazine'de bu sefer siyah-beyaz ve revize edilmiş bir metinle tekrar yayınlanmıştı. Ben çevirmek için bu versiyonu tercih etmekle beraber, yeryer metnin zayıf kalması nedeniyle önceki yayından da istifade etmeye ihtiyaç duyduğumu belirteyim.

Bizarro comics - Dan Piraro

[ Dan Piraro, Bizarro Comics ]

Tif ve Tondu, Tam Gaz!

Tif ve Tondu, Tam Gaz!
(Plein Gaz)
Kitap 07 / Dupuis / 1959
Çizen; Will, Senaryo; Rosy
Türkçe çeviri ve düzenleme; SToktan

Bu hikâyenin daha önce yayınlanmadığına ilişkin kesin bir fikrim yok. Eğer yayınlanmadıysa, bu ilk olacak. Otomobil teknolojisinde ciddî sıçramaların yapıldığı, bunun paralelinde de sanayide öncü rol oynayan araba yarışı sporlarında ilginin yoğunlaştığı yıllar. Will ve Rosy üstadlar da bu realiteye kayıtsız kalmamışlar ve işte bir güney Amerika rallisi, kahramanlarımızla birlikte...
GAZLAYINIZ BAKALIM!

Largo İstanbul'dayken...

Largo Winch, Belçikalı ünlü çizgiroman yazarı Jean Van Hamme ve yine Belçikalı çizer Philippe Francq tarafından yaratılmış ve ilk sayısı 1990'da yayınlanmış çok bilinen bir seri. 18'inci kitabı 2012'de yayınlandı.

Serinin ilk kitabı olan "L'héritier", bizim açımızdan tam bir "Midnight Express" rüzgârı. 78'de çekilen filmin 12 yıl sonra etkisi hâlâ sıcak. Hukuk ve idarî sistemimizin cumhuriyetin başından beri demokratik bir seviyede hiç olmadığını biz de biliyoruz ama başkasının bunu oryantalist bir gözle, sanki bir muz cumhuriyetinden bahseder gibi yüzümüze vurmasına da pek tahammül gösteremiyoruz yine de. Eserin sinema uyarlamasında (2008) ise gazabımızdan mı korktular her ne ise, İstanbul faslını Brezilya'ya taşımışlardı hatırlarsanız. Bu sayede ikinci bir "Geceyarısı Ekspresi" vak'ası yaşamamış olmuştuk.

Bunun yanısıra Bu kitaptaki İstanbul çizimlerinin kalitesini taktir etmeden geçmek olmaz. Zaten konu başlığımızın nedeni de o.

* Seri iyi sayılabilecek -Sonny'yi (fiston=evlât) özel isim zannetmek gibi hatalar dışında (İngilizceden çevirince oluyor böyle kafa karışıkları.)- bir çeviri ile forumlarda paylaşılmıştı. Okumamış olanlar bakabilir ve Largo İstanbul'dayken neler yapmış görebilirler.