Ödünç Alınmış Zaman - Eisner

Eisner ödülleri çizgiromanın Oskarları gibidir. 1988'den beri her yıl sektöre yaklaşık otuz dalda armağanlar dağıtan bu kurum bizde bir ölçüde bilinir olmakla beraber ona adını veren Will Eisner'le ilgili Türkçede yayınlanmış herhangi bir şeye en azından ben rastlamadım.

Şehir İnsanının Notdefteri (City People Notebook), Eisner'in 1989'da yayınlanmış, şehirliye özgü yaşam biçimini didiklediği nefis bir eseridir. Ben de belli başlıklar altında toplanan küçük
hikâyelerden oluşan bu kitaptaki 'Zaman' temalı işlerden bir örnek seçerek 2014 ödüllerinin verildiği bugünde sanatçıyı anayım istedim...

1

2

3

4

Kara Böcek İstanbul'da

Kara Böcek, Francesco Francavilla adlı İtalyan sanatçının 2006'da yaratıp, bloğunda 2010'a kadar 11 sayfa olarak yayınladığı bir maskeli kahraman hikâyesi ve bu ilk bölüm İstanbul'da geçmekte. Tarih 1934...
Bu ilk sayfalarda, Türkçe isimler (Aşiyan mezarlığına kadar) doğru olmakla birlikte, yine fes sorunu(!) ile karşılaşıyoruz. Bir de şu birkaç defa tekrarlanan "Yes, effendi" lâfı var. Buna rağmen sanatçının güzel çizimleri, sonrası için umut verici görünüyor.

Ve Francavilla bu noktadan sonra Dark Horse ile anlaşıp yarattığı karakteri bu yayınevi çatısı altında ticarî olarak hayata geçirmeye başlıyor.

* Hatırlatmasından dolayı Gabby'ye teşekkürlerimle...

Kelle Harry - Brian Bolland

Kelle Harry / (Harry the Head) / 1992
yazan,çizen, çinileyen: Brian Bolland
çeviren: SToktan

"Harry the Head", The Residents grubunun 1991'de yaptığı "Freak Show" (Ucube Gösterisi) albümünde bulunan kavramlar ve karakterler üzerine kurulu Dark Horse tarafından 1992'de yayınlanmış olan aynı adlı çarpıcı kitapta yer alan, bol Eisner ödüllü ünlü İngiliz sanatçı Brian Bolland'a ait, pek sevdiğim bir küçük absürt ve mizahî hikâyedir.

[ iNDiRMEK iÇiN ]         

Bu baskıda renkli olan eser, daha sonra 1996'da Heavy Metal Magazine'de bu sefer siyah-beyaz ve revize edilmiş bir metinle tekrar yayınlanmıştı. Ben çevirmek için bu versiyonu tercih etmekle beraber, yeryer metnin zayıf kalması nedeniyle önceki yayından da istifade etmeye ihtiyaç duyduğumu belirteyim.

Bizarro comics - Dan Piraro

[ Dan Piraro, Bizarro Comics ]

Tif ve Tondu, Tam Gaz!

Tif ve Tondu, Tam Gaz!
(Plein Gaz)
Kitap 07 / Dupuis / 1959
Çizen; Will, Senaryo; Rosy
Türkçe çeviri ve düzenleme; SToktan

Bu hikâyenin daha önce yayınlanmadığına ilişkin kesin bir fikrim yok. Eğer yayınlanmadıysa, bu ilk olacak. Otomobil teknolojisinde ciddî sıçramaların yapıldığı, bunun paralelinde de sanayide öncü rol oynayan araba yarışı sporlarında ilginin yoğunlaştığı yıllar. Will ve Rosy üstadlar da bu realiteye kayıtsız kalmamışlar ve işte bir güney Amerika rallisi, kahramanlarımızla birlikte...
GAZLAYINIZ BAKALIM!

Largo İstanbul'dayken...

Largo Winch, Belçikalı ünlü çizgiroman yazarı Jean Van Hamme ve yine Belçikalı çizer Philippe Francq tarafından yaratılmış ve ilk sayısı 1990'da yayınlanmış çok bilinen bir seri. 18'inci kitabı 2012'de yayınlandı.

Serinin ilk kitabı olan "L'héritier", bizim açımızdan tam bir "Midnight Express" rüzgârı. 78'de çekilen filmin 12 yıl sonra etkisi hâlâ sıcak. Hukuk ve idarî sistemimizin cumhuriyetin başından beri demokratik bir seviyede hiç olmadığını biz de biliyoruz ama başkasının bunu oryantalist bir gözle, sanki bir muz cumhuriyetinden bahseder gibi yüzümüze vurmasına da pek tahammül gösteremiyoruz yine de. Eserin sinema uyarlamasında (2008) ise gazabımızdan mı korktular her ne ise, İstanbul faslını Brezilya'ya taşımışlardı hatırlarsanız. Bu sayede ikinci bir "Geceyarısı Ekspresi" vak'ası yaşamamış olmuştuk.

Bunun yanısıra Bu kitaptaki İstanbul çizimlerinin kalitesini taktir etmeden geçmek olmaz. Zaten konu başlığımızın nedeni de o.

* Seri iyi sayılabilecek -Sonny'yi (fiston=evlât) özel isim zannetmek gibi hatalar dışında (İngilizceden çevirince oluyor böyle kafa karışıkları.)- bir çeviri ile forumlarda paylaşılmıştı. Okumamış olanlar bakabilir ve Largo İstanbul'dayken neler yapmış görebilirler.

Çevik Kuvvet = Belâ

Çevik Kuvvet = Belâ
(C.R.S=Détresse) -1999 

Fransız sanatçı Achdé tarafından yaratılan, toplumsal olaylara polisin tarafından bakmaya çalışan şirin diziden beş örnek.

 * C.R.S: (Compagnies Républicaines de Sécurité) Cumhuriyet Güvenlik Polisi.

Çığlık

Edvard Munch  1893

Edvard Munch 1985

Edvard Munch 1985

Andy Warhol

James Rizzi 1999

Darko Drljevic

Corrado Roi, Dylan Dog

Pietro Dall'agnol, Dylan Dog, #69 "Caccia alle streghe" (Cadı Avı)

Homer

Son Çığlık

Çığlık Edvard Munch'un (1863-1944) en ünlü eseri. O da Leonardo da Vinci'nin Mona'sı gibi bol miktarda popüler mıncıklamaya maruz kalmış. Yukarıda sadece birkaçını örnekledim. Üstüne üstlük, başkaları bir yana, Munch kendisi 4 değişik versiyon üretmiş orijinale. Yani Munch elinden çıkma 5 adet Çığlık bulunmakta.

1893'de Munch iki adet Çığlık yaratmış. Birincisi en bilineni, karton üzerine tempera, Oslo Ulusal Müzesinden 1994'de çalınmıştı. Üç ay sonra gizli bir operasyonla da tekrar ele geçirildi. 

Diğer 1893 versiyonu ise karton üzerine krayon. Aslında kimse hangisinin önce yapıldığını kesin olarak bilmiyor.

1895 versiyonu en renkli olanı, karton üzerine pastel. Eser sanatçının yaptığı orijinal çerçevesinde bulunuyor. Munch çerçeveye bir de şunları yazmış;

" Yolda yürüyordum iki arkadaşımla - güneş batıyor - Gökyüzü kan kırmızısına dönüyor aniden - Durdum, bitkin hissediyordum ve korkuluğa doğru eğildim - kan ve ateşin dili vardı mavi-siyah fiyordun ve şehrin üzerinde - yürümeyi sürdürdü arkadaşlarım ve ben durdum endişeyle titreyerek - ve hissettim doğanın geçip giden sessiz çığlığını. "

1910 (tahminen) versiyonu muhtemelen daha öncekilerin popülaritesi nedeniyle yapılmış, karton üzerine yağlıboya, krayon, tempera.

Bu dört versiyona ilave olarak yine 1895 tarihli bir de litografi çalışması mevcut (Yukarıdaki siyah-beyaz).

Bu konu başlığını açmamın ilk nedeni, Dylan Dog bağlantısı idi. Yukarıdaki ilk Dylan resmi Corrado Roi üstadın elinden çıkma bir müstakil çalışma. Kahramanımıza çok uyan bir yakıştırma olduğunu söylemeliyim. İkinci Dylan Dog paneli ise "Caccia alle Streghe" (Cadı Avı)'ndan alınma. Pietro Dall'agnol'un çizdiği  ve ilginç bir şekilde sonu olmayan bir hikâyedir bu.

Royston Robertson II

Aziz Antoine - Battaglia

"Saint Antoine"
1976

yazan: Guy de Maupassant
çizen: Dino Battaglia
çeviri, uyarlama: SToktan

Yine Prusya istilâsı ve yine vatanperverlikle karışık ama insanî bakış açısını kaçırmayan hoş bir dönem hikâyesi.

[ AZiZi 
iNDiRiNiZ ]

Daha önce de sözedildiği gibi, bu İspanyol baskının kalitesi maalesef pek iyi değil.

Aziz Antoine ve domuzu ►

Vlad - Hermann

Yves H. Hermann'ın "Sur les traces de Dracula" (Drakula'nın izinde) adlı üç kitaplık mini dizisinden ilki olan "Vlad l'empaleur"da yer alan bir sahne.

İlginçliği, Konstantiniyye'de Ayasofya'yı çizerken, sanatçının yapıyı gayet bilinçli bir şekilde tek minareli olarak resmetmiş olması. Bilindiği üzere Sultan Mehmet Han fetihten hemen sonra bu minareyi acele bir şekilde yaptırmıştı ve yanlış hatırlamıyorsam da tuğladandır...

* 'Sultan Mehmed Han Gazi' balonu İspanyolca metinden.

Canavar s3 - Jesus Redondo

Canavar
"Monster"
1984
-Sayı 3-
Yazan: Alan Moore/Rick Clark
Çizen: Heinzl/Jesús Redondo Román
Çeviri: SToktan
Scream (1984, 15 sayı), Eagle (1984-85, 30 sayı)



[ SON SAYIYI iNDiRiNiZ ]

Canavar s2 - Jesus Redondo

Canavar
"Monster"
1984
-Sayı 2-
Yazan: Alan Moore/Rick Clark
Çizen: Heinzl/Jesús Redondo Román
Çeviri: SToktan
Scream (1984, 15 sayı), Eagle (1984-85, 30 sayı)



[ CANAVARI iNDiRiNiZ ]

Canavar - Jesus Redondo

Canavar
"Monster"
1984
-Sayı 1-
Yazan: Alan Moore/Rick Clark
Çizen: Heinzl/Jesús Redondo Román
Çeviri: SToktan
Scream (1984, 15 sayı), Eagle (1984-85, 30 sayı)

Canavar Terry ve yeğeni genç Kenny Corman'ın İngiliz işi dramatik ve hattâ trajikomik hikâyesi. Kapakta da göreceğiniz gibi, çifte yazar ve çifte çizer söz konusu. Scream'in ilk sayısında yayınlanan ilk dört sayfa Alan Moore'un yazıp Heinzl'ın çizdiği tek sayı. Anlaşıldığı kadarıyla konsept esas itibarıyla Alan Moore'a ait gibi görünüyor. Ama gerisini son sayısına kadar Rick Clarke yazmış ve İspanyol Jesús Redondo çizmiş.

Redondo'nun bir röportajında İngiltere'de çizdiği çok sayıda işi arasında en çok aklında kalan birkaçından biri olarak saydığı hikâyemiz, 24 mart 1984 tarihinde Scream!'in ilk sayısıyla birlikte yayın hayatına başlamış, derginin ömrü 15 sayı devam ettikten sonra 1 eylül 1984'de abisi Eagle'ile bir süreliğine "Eagle and Scream" adı altında birleşmesiyle beraber 35 sayı daha bu yeni mekânda yayınlanmaya devam etmiş ve tamamlanmış.

[ CANAVARINIZ BOL OLSUN ]

Bu hikâyeyi çevirmek nereden aklıma takıldı? Biraz David Lynch'in Fil Adam'ı, biraz Charles Dickens'ın David Copperfield'i veya Oliver Twist'i ve hattâ bir parça da Kemalettin Tuğcu çağrışımlarından sözetmem mümkün. Ama bir de Jesús Redondo Román'ın müthiş çizgileri var tabi hepsini bir noktada toparlayan. Tanınmış ingiliz yazar Alan Moore'un yaratımı olan bu karamizah-drama da diyebileceğimiz eser, daha ikinci Scream! sayısında yazar-çizer eldeğiştirmesine rağmen, konseptin sağlamlığı ve yerlerine seçilen sanatçıların kalitesi nedeniyle olsa gerek, herhangi bir tartışmaya yolaçmadan bu yetkin ellerde devamını getirmiş, böylece de İngiliz periyodik platformundaki çizgiroman geleneğinin en niteliklilerinden biri olmaya aday hale gelmiş.

Farklı kaynaklardan elde edilmiş farklı kalitedeki taramaların mümkün olan en iyilerini bir araya getirerek yaptığım derlemede bu birinci sayının 34. sayfasından sonraki kısım, çok düşük çözünürlüklü sayfaların yeniden büyütülüp yapılandırılması ile olabildiğince iyileştirildiği halidir. Gerisi, üstad Redondo'nun mükemmel çinisiyle göz zevkimize olduğu gibi sunulmuştur.

Herkes için bir doktor - Prado

1

2

3

Hazır bahsi geçmiş ve kötü mötü İspanyol baskısını bulup, "Heavy Metal"in İngilizce çevirisini de düzeltmişken, bir "naturel" örnek daha "Günlük Hezeyanlar"dan...











Gabby'e...

Günlük Hezeyanlar'dan - Prado

1

2

3

4